خیلی از سیستمهای آبیاری هوشمند با عبارتهایی مثل «صرفهجویی در مصرف آب» معرفی میشوند؛ اما سؤال مهمتر این است: از کجا بفهمیم در خانه خودمان واقعاً آب کمتری مصرف کردهایم؟
ممکن است یک سیستم هوشمند در یک خانه مصرف آب را خیلی کم کند، اما در خانه دیگر تفاوت زیادی ایجاد نکند. همهچیز به روش آبیاری قبلی، نوع گیاه، اندازه گلدان، خاک، نور، نشتیها و تنظیمات دستگاه بستگی دارد.
یک مثال واقعیتر از عددهای تبلیغاتی
فرض کنید خانم احمدی ۱۲ گلدان در بالکن دارد. او هر دو روز یک بار با آبپاش به همه گلدانها تقریباً یک مقدار آب میدهد.
بعد از مدتی متوجه میشود دو گلدان همیشه خیس هستند، چند گلدان سریع خشک میشوند و مقداری آب هم هر بار از زیر بعضی گلدانها خارج میشود.
اگر خانم احمدی فقط یک تایمر نصب کند و همان برنامه قبلی را خودکار کند، ممکن است اصلاً صرفهجویی خاصی اتفاق نیفتد. او فقط همان آبیاری قبلی را اتوماتیک کرده است.
اما اگر مقدار آب هر گلدان تنظیم شود و آبیاری فقط زمانی انجام شود که خاک واقعاً به آب نیاز دارد، احتمال آبیاری اضافه کمتر میشود.
قبل از نصب سیستم، یک خط مبنا بسازید
برای اینکه بعداً بتوانید مقایسه کنید، اول باید بدانید الان چقدر آب مصرف میکنید.
لازم نیست کار پیچیدهای انجام دهید. برای چند نوبت آبیاری معمولی، مقدار آب مصرفشده را یادداشت کنید.
- چند گلدان دارید؟
- هر چند روز یک بار آبیاری میکنید؟
- تقریباً چند لیتر آب مصرف میشود؟
- آیا از زیر گلدانها آب زیادی خارج میشود؟
- خاک بعضی گلدانها قبل از آبیاری هنوز خیس است؟
اگر آب را از مخزن استفاده میکنید، اندازهگیری حتی سادهتر است. مثلاً مخزن را با ۲۰ لیتر آب پر کنید و بعد از چند چرخه ببینید چه مقدار باقی مانده است.
فقط مقدار آب را ثبت نکنید
کم شدن مصرف آب زمانی خوب است که گیاه هم سالم بماند.
اگر مصرف آب نصف شود ولی برگها پژمرده شوند، این صرفهجویی نیست؛ این فقط کمآبی دادن است.
در کنار مصرف آب، چند مورد ساده را هم بررسی کنید:
| چه چیزی را بررسی کنیم؟ | دنبال چه نشانهای باشیم؟ |
|---|---|
| رطوبت خاک قبل از آبیاری | خاک نباید همیشه خیس یا همیشه بسیار خشک باشد |
| آب زیرگلدانی | خروج زیاد آب میتواند نشانه آبیاری بیش از نیاز باشد |
| وضعیت برگها | پژمردگی یا زردی ناگهانی را جدی بگیرید |
| نشتی اتصالات | آبی که روی زمین میریزد جزو آب مصرفی گیاه نیست |
| مقدار آب هر گلدان | گلدانهای کوچک و بزرگ الزاماً نیاز یکسان ندارند |
اشتباه آقای درویش را تکرار نکنید
فرض کنید آقای درویش یک سیستم قطرهای برای ۱۰ گلدان نصب کرده است. بعد از یک هفته خوشحال میشود چون مخزن دیرتر خالی میشود.
اما وقتی گلدانها را بررسی میکند، میبیند اولین گلدان آب زیادی گرفته و آخرین گلدان تقریباً خشک مانده است.
مشکل از میزان کل آب نیست؛ مشکل از توزیع نامتعادل آب است.
قبل از اینکه برنامه را کوتاهتر کنید، مطمئن شوید همه قطرهچکانها تقریباً همان مقداری را میدهند که انتظار دارید. گاهی اصلاح یک قطرهچکان یا یک اتصال از تغییر کل برنامه مفیدتر است.
سنسور رطوبت خاک چه کمکی میکند؟
یکی از روشهای کاهش آبیاری غیرضروری این است که سیستم فقط بر اساس ساعت تصمیم نگیرد و وضعیت رطوبت خاک را هم بررسی کند.
سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا (EPA) در برنامه WaterSense توضیح میدهد که کنترلرهای مبتنی بر رطوبت خاک میتوانند زمانی که خاک هنوز رطوبت کافی دارد، چرخه آبیاری را متوقف یا رد کنند.
مطالعه توضیحات EPA درباره کنترلرهای مبتنی بر رطوبت خاک
راهنمای University of Minnesota نیز استفاده از حسگر رطوبت خاک را یکی از روشهای مؤثر برای بهبود برنامهریزی آبیاری و جلوگیری از مصرف غیرضروری آب معرفی میکند.
راهنمای دانشگاه مینهسوتا درباره سنسور رطوبت خاک
تحقیقات علمی هم یک عدد ثابت نمیدهند
نتایج پژوهشها در شرایط مختلف بسیار متفاوت است. این موضوع طبیعی است، چون نوع گیاه، خاک، آبوهوا و روش آبیاری تغییر میکنند.
برای مثال، در یک پژوهش روی گیاهان کانتینری، کنترل مبتنی بر سنسور در شرایط مختلف کاهش قابل توجهی در مصرف آب ایجاد کرد؛ اما مقدار این کاهش بسته به روش کنترل و شرایط آزمایش متفاوت بود.
مطالعه Agricultural Water Management درباره آبیاری سنسورمحور گیاهان کانتینری
در پژوهشهای دیگر نیز نشان داده شده است که حسگرها میتوانند چرخههای غیرضروری آبیاری را حذف کنند، اما کیفیت نصب و تعیین آستانه رطوبت روی نتیجه تأثیر زیادی دارد.
به همین دلیل در SmartBeen پیشنهاد نمیکنیم با یک عدد تبلیغاتی مثل «۳۰ درصد» یا «۵۰ درصد» برای همه کاربران وعده صرفهجویی بدهیم. اندازهگیری واقعی در خانه خودتان ارزش بیشتری دارد.
سیستم سنسوردار چه زمانی ارزش بیشتری دارد؟
اگر مشکل اصلی شما این است که نمیدانید خاک چه زمانی خشک شده، سیستم دارای سنسور رطوبت میتواند مفیدتر از یک تایمر ساده باشد.
در فروشگاه اسمارت بین، سیستم آبیاری هوشمند گلدان با سنسور رطوبت خاک برای همین کاربرد طراحی شده است. این سیستم به مخزن آب متصل میشود و بر اساس رطوبت خاک میتواند آبیاری را فعال کند.
بعد از نصب سیستم چه مدت اندازهگیری کنیم؟
یک نوبت آبیاری برای نتیجهگیری کافی نیست.
بهتر است چند چرخه واقعی را ثبت کنید. مثلاً یک یا دو هفته در شرایط تقریباً مشابه میتواند تصویر بهتری از رفتار سیستم بدهد.
اگر هوا ناگهان بسیار گرم شده یا گیاه را تازه تعویض گلدان کردهاید، دوره قبل و بعد دیگر کاملاً قابل مقایسه نیستند.
یک آزمایش ساده خانگی
فرض کنید قبل از نصب سیستم، در یک هفته ۲۰ لیتر آب برای گلدانها مصرف میکردید.
بعد از نصب و تنظیم سیستم، دوباره یک هفته شرایط مشابه را ثبت کنید. اگر مخزن این بار ۱۵ لیتر مصرف کرده و گیاهان هم سالم هستند، یعنی واقعاً مصرف کاهش پیدا کرده است.
برای دانستن درصد دقیق کاهش نیازی نیست وسط مقاله درگیر فرمول شوید. اگر دوست دارید درصد را حساب کنید، فرمول ساده در انتهای همین مقاله قرار داده شده است.
اگر مصرف آب کم نشد، سیستم بیفایده است؟
نه الزاماً.
ممکن است قبل از نصب سیستم به گیاهان کمتر از نیازشان آب میدادید. در این حالت حتی ممکن است مصرف کمی بیشتر شود، اما وضعیت گیاه بهتر شود.
همچنین مزیت آبیاری خودکار فقط کاهش آب نیست. موارد زیر هم ارزش دارند:
- آبیاری منظم در زمان سفر
- کاهش فراموشی آبیاری
- کاهش آبیاری بیش از حد
- امکان تنظیم مقدار آب هر گلدان
- صرفهجویی در زمان
- کاهش رفتوآمد برای آبیاری دستی
برای آشنایی کلیتر با این مزایا میتوانید مقاله مزیتهای آبیاری هوشمند را هم مطالعه کنید.
اگر فقط یک گلدان مشکل دارد، کل سیستم را تغییر ندهید
فرض کنید ۹ گلدان وضعیت خوبی دارند و فقط یک گلدان همیشه خشک میماند.
کم کردن فاصله آبیاری برای کل شبکه ممکن است ۹ گلدان دیگر را بیش از حد خیس کند.
اول قطرهچکان همان گلدان، طول شلنگ، گرفتگی و حجم خروجی را بررسی کنید. در بسیاری از موارد مشکل موضعی است، نه برنامه کلی.
چطور بفهمیم سیستم واقعاً بهتر تنظیم شده؟
بعد از چند چرخه باید سه نشانه را کنار هم ببینید:
- مصرف آب منطقیتر شده است.
- گلدانها به شکل یکنواختتری آب دریافت میکنند.
- خاک بین دو آبیاری فرصت خشک شدن متناسب با نیاز گیاه را دارد.
اگر فقط عدد مصرف پایین آمده ولی دو مورد دیگر خراب شدهاند، سیستم هنوز بهینه نشده است.
جمعبندی
برای فهمیدن میزان صرفهجویی آبیاری هوشمند، بهترین روش این است که قبل و بعد از نصب سیستم، مصرف خودتان را ثبت کنید.
همزمان وضعیت خاک، سلامت گیاه، نشتیها و توزیع آب بین گلدانها را هم بررسی کنید.
سنسور رطوبت خاک میتواند کمک کند آبیاری زمانی انجام شود که واقعاً نیاز است، اما نصب و تنظیم درست همچنان تعیینکننده است.
اگر دوست دارید درصد صرفهجویی را حساب کنید
برای استفاده روزمره همین که مقدار مصرف قبل و بعد را مقایسه کنید کافی است. اما اگر میخواهید درصد دقیق کاهش مصرف را به دست آورید، از فرمول زیر استفاده کنید:
درصد کاهش مصرف = ۱۰۰ × (مصرف قبلی − مصرف جدید) ÷ مصرف قبلی
مثلاً اگر مصرف از ۲۰ لیتر به ۱۵ لیتر برسد:
کاهش مصرف = ۲۵ درصد
این عدد فقط نتیجه اندازهگیری شماست و نباید آن را بهعنوان درصد تضمینی برای همه سیستمها یا همه گیاهان در نظر گرفت.
پرسشها و دیدگاهها (1)
اقا برای یه باغ حدودا 350 متری قیمت چقدر میشه؟
سلام، موارد زیادی برای براورد هزینه نیاز است، برای راهنمای بهتر چند تا عکس، فیلم یا نقشه از زمین برایم ارسال کنید یا از بخش مشاوره هوشمند خودتان نقشه زمین را رسم کنید تا حدود هزینه اعلام شود.